Türkiye'nin de Yararlanabileceği AB Eğitim Programları

         AB'deki eğitimle ilgili çalışmalar ilk olarak 1978'da başladı. Yaklaşık 10 yıl görüş alışverişi zemininde devam eden çalışmalar, 1986'da Erasmus Programının uygulanmaya başlanmasıyla, bilgi alışverişinin ötesine geçti. Erasmus'la ilk kez 1986'da üye ülkeler arasında öğrenci değişimi yaşandı.

1992'deTek Pazar'ın kurulmasıyla, 'Eğitim' bir AB politikası haline geldi. Geçen çeyrek yüzyıldaki çalışmalar ve tecrübeler sonunda Socrates Programı oluşturuldu. Avrupalı olmaya çalışan Tür­kiye'de, önümüzdeki dönemde 'eğitim şart' cümlesini daha sık duyacağımıza şüphe yok.

         Eğitimle ilgili problemlerin çözülmesi, Türkiye'deki bir çok sorunun çözümünü de katkıda bulunacak. Bu bi­lindiğinde Avrupa Birliği ile müzakere masasına konulacak dosyalardan birisi olan 'eğitim ve kültür' çok önem taşıyor. Türkiye'nin eğitim yatırımları ve nüfu­sun eğitim seviyesi, Avrupalı partnerleri­ne göre oldukça düşük. Türkiye'deki eğitim harcamaları GSYİH içinde yüzde 3,91'lik bir paya sahipken, Portekiz'de bu yüzde 5.69'a, Polonya'da ise yüzde 531'e ulaşıyor.

 

         Eğitim Bütçesi Yetersiz

         Zaten Aralık 2004'te yayınlanan AB Komisyonu İlerleme raporu da, eğitimin bütçe içindeki payının yetersiz olduğu­nu ortaya koyuyor. Raporda şöyle denili­yor: Türkiye'de gayri safi milli hasıla içinde eğitime ayrılan kamu harcamalarının oranı yüzde 4 dolayındadır. AB ortalamasıise yüzde 5'tir. AB içinde en yüksek oran yüzde 9'a yaklaşmakta olan İsveç ve Danimarka'dır. Okulu terk oranları hâlâ çok yüksektir. Kız öğrencilerin okullaş-

ma oranı son dönemdeki etkileyici iler­lemeye rağmen özellikle Doğu ve Gü­neydoğu Anadolu'da hâlâ çok yüksektir. Türkiye, eğitim ve mesleki-teknik bece­riyi geliştirme alanlarındaki reform çaba­larını sürdürmelidir. Üniversiteleri daha çok işgücü-piyasa yönelimli bir şe­kilde yapılandırabilmek için YÖK'ün yetkileri gözden geçiril­melidir. Türkiye aynı zamanda iş­gücü piyasası ile eğitim arasındaki bağları güçlendirmelidir."

         Uyum Zor Değil

         İlerleme Raporu'nda bu cümle­ler eğitim konusundaki eksikleri­miz olduğunu ortaya koyuyor ama uzmanlara göre Türkiye'nin eğitim ve kültür başlığı altındaki kapsamı sınırlı AB mevzuatına uyum sağlaması güç olmayacak. Ancak eğitim sistemindeki gerek­li iyileştirmeler yapılmadığı tak­dirde Türkiye Avrupa emek piya­sasında sıkıntılar yaratabilir. Bu da Tür­kiye'nin tam üyeliğine karşı olanların kullanabileceği en önemli koz haline gelebilir. Konuya Avrupa cephesinden bakmakta da yarar var. AB Komisyonu'nun 6 Ekim 2004 tarihli müzakerele­rin başlatılması yönündeki tavsiye kara­rında, Türkiye'nin tam üye olacaksa eğitim düzeyini yukarı çekmesinin olmazsa olmaz olduğu vurgulanıyor

         

          Eğitimini Avrupalılaştırmak İsteyen Türkiye, Avrupa'daki bir çok programdan da yararlanabilir. AB, mesleki eğitimin ge liştirilmesinden öğrenci değişimine kadar bir çok konuda destek veriyor. Türkiye bu desteklerden! 2005 yılında itibaren fiilen yararlanmaya başladı,Türkiye'nîn 30 milyon euro katkıyla katıldığı bu programlardan 2O05^' te yalnızca 15 bin öğrenci yararlandı.

            SOCRATES: Genel eğitim programı olan Socrates, eğitimin tüm alanlarını kapsıyor. 7den 77ye herkesin yararla­nacağı bu programın çeşitli faaliyet alanları da var.

            Comenius (Okul Eğitimi) Prog­ramı : Okul öncesinden lise son sınıfa kadar olan genel eğitimi kapsıyor. Bu programla okul ortaklıkları kurulup, öğretmen ve öğrenci değişimi yapılı­yor.

            Erasmus Yüksek Öğretim Prog­ramı: Yüksek öğretimin tüm seviyele­rini kapsıyor. Üniversiteler arasında ortaklık kurularak öğrenci, öğretim üyesi değişikliği yapılabiliyor. Prog­ramdan yararlananlar, üye veya aday ülkelerin üniversitelerinde yarım/tam yıl okuma hakkına sahip olunabiliyor. Tüm masraflar da program kapsamın­da karşılanıyor. Öğretim üyeleri de de­ğişim programından yararlanabiliyor.

            Leonardo Mesleki Eğitim Programı: Mesleki eğitimin kalite­sinin artırılmasını ve güçlendirilmesini amaçlıyor. Mesleki eğitim almış kişi­ler, öğrenciler, genç işçiler, eğiticiler ve yeni mezunlar için üye ve aday ülke­leri ziyaret edebildiği gibi, eğitimcile­rin ve mesleki eğitim uzmanlarının

eğitimi için uluslararası değişim ger­çekleştirilebiliyor.

             Youth Gençlik Programı:

25 yaş arası gençlerin değişim ve gö­nüllülük programı. Bu programla Av­rupalı gençlerin birbirlerini tanımaları ve gönüllü olarak toplumsal faaliyetle­re katılmaları amaçlanıyor. Bu prog­ramlar kapsamında geçen yıl sonuna kadar 2 milyon Avrupalı öğretmen ve öğrenci değişim programlarından ya­rarlandı. Değişim programları ve gönüllü hizmet etkin­liklerine katılmak isteyen gençler, gençlik örgütleri, gençlere yönelik projelerden ve eğitim etkinliklerinden sorumlu kişiler, yerel yetkililer ve sivil toplum örgütleri başvuru yapabiliyor.

            Nereye Başvurulmalı?

Bu projelerin yürütülmesinde ülke­mizde 'ulusal ajans' olarak da bilinen Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Prog­ramları Merkezi sorumlu. Ulusal Ajans'a (www.ua.gov.tr) adresinden ulaşmak mümkün.

            Hayat Boyu Eğitim

Türkiye'nin eğitimini Avrupa seviyesine çıkarma çabalarına AB de önemli destekler veriyor. Bunlara geçmeden önce Avrupa'nın eğitim politikasını özetlemekte yarar var. Hayat boyu eğitim... Avrupa'nın eğitim stratejisini özetleyen üç kelime.. Bu genel anlayışı üyelerine kabul ettiren Avrupa Birliği'nin ortak bir eğitim politikası yok. Üye ülkeler, eğitimin içeriği ve organizasyonu açısından özgür. Bu özgürlüğü rağmen birlik üyesi ülkeler işbirliği yapabiliyorlar. Avrupa'nın üye ülkelerine sunduğu

 eğitim ile ilgili imkânları şu başlıklar altında toplamak mümkün:

•  Uluslararası eğitim, mesleki eğitim gençlik ortaklıkları

•  Değişim programları ve yurtdışında eğitim imkânları

•  Yenilikçi öğretim ve eğitim programları

•  Eğitimde yeni teknolojilerin kullanılması ve diplomaların karşılıklı tanınması

•  Akademisyenler ağı ve mesleki uzmanlık

•   Karşılaştırma ve politika üretme; amaçlı danışma platformu.

 

 

                               Ebubekir COŞKUN

                               Kaynak:Çerçeve Dergisi